Wettelijke aansprakelijkheid

Naam wet of regeling:
Burgerlijk Wetboek artikel 6: 162 lid 1.

Doel:
Het schadeloos stellen van iemand die schade ondervindt door degene die de schade veroorzaakt.

Voor wie:
Vrijwilligers.

Inhoud:
Uitgangspunt van de wettelijke aansprakelijkheid is dat iedereen zijn eigen schade draagt. Er zijn echter situaties dat het onredelijk is dat de benadeelde de schade voor eigen rekening moet nemen. In dat geval kan de veroorzaker op grond van wettelijke bepalingen aansprakelijk gesteld worden voor de schade.

Aansprakelijkheid
Het begrip aansprakelijkheid heeft te maken met schuld. Bij schuld hoeft overigens geen sprake van opzet te zijn. In principe is iemand aansprakelijk als sprake is van 'toerekenbaar verwijt' bij een handeling waardoor schade ontstaat. In de wet staat dit omschreven als:

'Hij, die jegens een ander een onrechtmatige daad pleegt, welke hem kan worden toegerekend, is verplicht de schade, die de ander dientengevolge lijdt, te vergoeden.'

Behalve voor schade die u zelf veroorzaakt, kunt u op grond van de wet ook aansprakelijk worden gehouden voor schade die door een andere oorzaak is ontstaan. De schade wordt dan veroorzaakt door personen of goederen die onder uw verantwoordelijkheid vallen. Zo kunnen werkgevers in hun hoedanigheid (kwaliteit) van werkgever verantwoordelijk worden gesteld voor schade die hun werknemers veroorzaken. We spreken dan van kwalitatieve aansprakelijkheid. Bij vrijwilligers ligt dit genuanceerder. Een vrijwilliger is geen echte werknemer en behoudt zijn hoedanigheid als particulier. Afhankelijk van de situatie zal de schade die aan de vrijwilliger toegerekend kan worden door de vrijwilliger zelf moeten worden vergoed. Dit geldt ook voor schade die aan vrijwilligers onderling wordt toegebracht.  
Naast de particuliere aansprakelijkheid van de vrijwilliger is het mogelijk dat de rechtspersoon waarvoor de vrijwilliger werkzaam is, wordt aangesproken op de schade die door de medewerkers is veroorzaakt. Iemand kan als medewerker worden betiteld  als diegene werk verricht in opdracht of onder regie van de organisatie. Een gedupeerde kan in dat geval de medewerker, de organisatie maar ook beide aansprakelijk stellen. De verzekeringsmaatschappijen of de rechter zullen in zo'n geval bepalen wie uiteindelijk de schade gaat vergoeden.

Verzekeringen
In geval van aansprakelijkheid bestaan er twee vormen van verzekeringen: de  aansprakelijkheidsverzekering voor particulieren (AVP) en de aansprakelijkheidsverzekering voor bedrijven (AVB). De AVP dekt de schade waarop de vrijwilliger in zijn hoedanigheid als particulier wordt aangesproken. De AVB dekt de schade waarvoor de organisatie wordt aangesproken. Voor het vrijwilligerswerk worden beide verzekeringen aangeboden. In het geval van de AVP is sprake van een secundaire dekking, wat inhoudt dat de verzekering pas uitkeert als de eigen aansprakelijkheidsverzekering onvoldoende dekking biedt of als de vrijwilliger niet verzekerd is.

Omdat een aantal verzekeringsmaatschappijen de AVB afhankelijk stellen van het aantal vrijwilligers dat voor de organisatie werkzaam is, bieden zij de AVB gecombineerd aan met een AVP. In dat geval is de keuze voor een polis waarin de vrijwilligers voor aansprakelijkheid verzekerd worden of een polis waarin vrijwilligers en organisatie voor aansprakelijkheid verzekerd zijn. In het laatste geval zijn de kosten naast een instapbedrag een gecombineerd bedrag voor AVP en AVB.